ای کاش زمین از روستای ما آغاز می شد/نقدی بر مجموعه شعر طعم روزهای نیامده

نقدی بر مجموعه شعر طعم روزهای نیامده
 سروده ی جلیل آهنگرنژاد
ای کاش زمین از روستای ما آغاز می شد
به قلم : دکتر محمد امین مروتی 

 


جلیل آهنگرنژاد را سالهای طولانی بود که ندیده بودم . او را از سال های پیش و در انجمن های ادبی می شناختم . متانت و روابط عمومی خوبش باعث شده بود دلم هوایش را بکند و این بود که سری در دفتر هفته نامه اش به او زدم. به واسطه ی » مهجوری و مشتاقی « سالیان گذشته ن دیدار دلنشینی باهم داشتیم. برای ادامه روابطمان قرارو مدارهایی گذاشتیم . کتاب جلیل را همانجا دیدم و هدیه گرفتم . بعد از ظهر همان روز مشغول خواندن کتاب بودم و پس از خواندن چند صفحه به او زنگ زدم که اگر اولین محصول تجدید دیار و همکاریمان نقدی ـ ولو تند ـ بر این کتاب باشد ، حاضر است در هفته نامه چاپش کند. با شناختی که از او داشتم می دانستم بزرگوارانه جواب مثبت خواهد داد و همین طور هم شد. البته نقد بنده به هیچوجه تند نیست ولی می خواستم با این درخواست پس از سالها دوری از هم ، او را محکی دوباره زده باشم.
کتاب را در دو حوزه ذهن و زبان به تفکیک ازنظر خواهم گذراند.
در حوزه ی ذهن :
شعر جلیل اصالتاً شعری با گرایشات بومی و سنتی و تا حدی روستایی است. شعری حتی با رنگ و بوی ملی و کُردی که مردم کُرد و طبیعت و جغرافیای زادو بوم اش را عاشقانه دوست دارد و بیشتر از همه از رنج های این مردم و زیبایی طبیعت این مناطق متأثرات کافی است به بسامد واژه ی » بلوط « این آشناترین و صمیمی ترین درخت مناطق کُردنشین زاگرس ـ توجه کنیم که بیش از هر درختی بومی قدم کرد ـ خاصه ساکنان نواحی مرزنشین ـ را دارد :
در برق مرز کدام سیم خاردار / در زیر جیب چپ پیراهن آبی است / هنوز / بوی » هناره « می آید؟ در قطعه » در کنار زندگی کمی «  الوند لازم است ، طبیعت روستا و سادگی عشایری را می ستاید و از عطر لیمو و الوند مست می شود.
این بومی گرایی و روستاستایی حتی باعث شده که جلیل در شعرش از مُد و مدرنیسم گریزان باشد. تقابل دنیای مدرن وعناصر سنتی بعضاً در هیأت تقابل شهر و روستا به مثلاً در قطعه : از متن یک هوره « ـ مطرح شده است. این قطعه حکایت » رهگذری است که » از متن سبز یک هوره « گذارش به یک مکان مدرن شهری ـ میدان مصدق ـ افتاده که بوی نفت و ادکلن و ماتیک می دهد (حالا بماند که شاعر خواسته چه ارتباطی بین واژه ی مصدق و واژه ی نفت برقرار کند) شاعر در قطعه ای دیگر » کدام ازل آبی رنگ « می خواهد از » مسلخ دنیای مدرن « بگریزد تا شعر و باران آغاز شود. ولی آیا این گریز مطلوب است و اگر مطلوب باشد اصولاً ممکن است ؟ د رقطعه » این صفر زخمی« گوشی نوکیا رابطه او را با خاطرات سرزمین مادری و » هوره « قطع می کند . به تعبیر شاعر گویی این گوشی » نوکیا« ، » نوک یا «کریمی ( نوک یا کریمی ) را بریده و در قاب خود زندانی کرده است. در این شعر نوکیا مظهر دنیای مدرن است . بازی با الفاظ در این قطعه تا حدودی زیباست:
» و تو در این گوشی نوکیا / نوک یاکریمی را چیده ای / که از جاده های مدرن فردا / برمی گردد.«
اما شاعر چه بخواهد چه نخواهد گریز و گزیری از دنیای مدرن ندارد. شعر » تاکلیک می کنم ... « حاکی از حکایت مدرنی به نام اینترنت است که هم می تواند » طعم زندگی و آسمان « داشته باشد و البته هم طعم مرگ و بن لادن.
» تا کلیک می کنم / این موس سامسونگ / رنگ »بن لادن « می گیرد و / دو دقیقه ی بعد / زندگی / shut down می شود ! «
شعرهای این دفتر اساساً عارفانه نیست ولی شاعر با عرفان محلی زادبومش هم حالی می کند :
» در لحظه های » دالاهو « / بر برگ برگ چند بلوط » هوهو« کرده ای ؟ ... « ( از چند کوچه ی بن بست ) که هم حروفی » دالاهو « ـ سرزمین دراویش اهل حق ـ و » هو هو « به نوبه ی خود زیباست . در قطعه » روز آخر پروندگان « که احتمالاً توصیفی از مراسم ترحیم یکی از همین دراویش است ، شاعر با موسیقی تنبور و در امواج زیروبم موسیقی جاری می شود و خوب شنیدن همان سماع است که حق را دیدنی و آسمان و زمینی را تماشایی می کند :
» ... سید و بوسه و انگشت / بر تنبور جاری می شوند / جاری می شوم ... / مرگ حَقَّن ! مرگ حَقَّن ! مرگ حَقَّن ... / این آسمان چه طعم تماشایی دارد ! / حق چه دیدنی است ... ؟
رد پای فرشته ای کردی پوش در جای جای کتاب دیده می شود. پیداست که فاجعه » حلبچه « تأثیر زیادی بر شاعر داشته و گویا  این فرشته ی کُردی پوش با چشمان آبی اش ناچار شده تا یکی از قزبانیان فاجعه را در سیاهی خاک دفن کند. در شعر » طعم روزهای نیامده « شاعر سوار تاکسی می شود و پس از او دختری که » بویش « ( بینی اش ) را به تیغ جراحی سپرده و » به جای دنیا دور عینک [دودی ] به چشمش می رود. گویی شاعر به طور ناخودآگاه این دختر را با فرشته ی کُردی پوش خود مقایسه می کند و تأسف می خورد.
شعر جلیل سیاست گریز است و البته سیاست ستیز نیست. در قطعه » ای کاش زمین از روستای ما آغاز می شد ! « از سیاست خسته است و ترجیح می دهد به صفای زادبوم و هوره ی علی نظر و عشق بیاندیشد :
» فردا که زمین دوباره آغاز شود / دیگر دم از » چه گوارا « و » ساداکو « نمی زنم / پشت هستی روزهایی سبز / در صدای » هوره علی نظر « می نشیم و / برای فرشته ای با لباس کُردی / که تشنه ی من زمینی است / دوباره دست تکان می دهم ... / ای کاش ! / زمین از روستای ما آغاز می شد و / بهار از » بره کو « / و عشق / از کنار چشمه ی »کیخسرو « ...
خدای شاعر هم با سیاست میانه یا ندارد :
» خدا می آید و / از کوچه های صبح که می گذرد / دستمالی به بینی می گیرد / تا از روزهای سیاه سیاسی بدش بیاید ... « ( در جیب چپ یک گنجشک ) در قطعه » شانه هایم بوی پلاکارد می دهد « شاعر حس می کنم برو دوش شعرش و دوش خودش بوی شعار و پلاکارد می دهد نه بوی عشق و لچک : » شانه هایم بوی پلاکارد می دهند / بردوش این شعر لچکی ننشسته است «
و در قطعه ؛ روی این پلاکارد کبوتری زندگی می کند !« شاعر در واژه ها هم از بریدن سرکرکس ها ابا دارد . واژه های شاعر کبوتر صلح و آشتی رادوست دارند : » در یک دیشب برفی عریان/ در داستانی سرد / کرکسی را سر بریدم / سر صبح / تمام واژه های کتاب هایم / به تحصن ایستادند / با پلاکاردی که / بر رویش / کبوتری سفید زندگی می کرد . «
اما شعر جلیل سیاست ستیز هم نیست. قطعه »جنگ ویزای سیروان و سیمره و الوند " است یادی از دوران جنگ و شناسنامه ی سرخ درختان زادبوم شاعر است :
» ... جنگ تا همیشه های بی پایان / بخشی از / شناسنامه ی سرخ درختان سرزمین من است / اصلاً ویزای سیروان و سیمره و الوند است ... «
شاعر ذهن خود و سرزمینی اش را نیازمند غسلی از واژه های تابوت و اسکلت و طناب می داند . او ناقد زمانه و ناقد ریای هم زمانه هم هست و دوست دارد ترانه آزادی بخواند :
چنان بازار مکر و خودنمایی گرم می گردید
که حتی کاشی بی جان مسجد هم ریا می کرد
( جهان شب بود و ... )


برایت آزاری ! ترانه می خوانم
اگرچه می خواهد زمانه لال امشب
( بهار را بنویس

 

/ 30 نظر / 7 بازدید
نمایش نظرات قبلی
تازه های ادبی

. 田田田田田田田田田田田田田田田田 سلامتاره های ادبی به روز شد یاعلی 田田田田田田田田田田田田田田田田

جشنواره شعر آفتاب مهربانی

جوایز جشنواره:دربخش شعر به 20نفر و در بخش نثر ادبی به 6نفرسکه طلا بهمراه تندیس و لوح تقدیرجشنواره اهدا خواهد شد. *دبیرخانه جشنواره از پذیرش آثارتکراری وشرکت داده شده درجشنواره های دیگرویاآثارچاپ شده معذوراست. *دانشجویان و فارغ التحصیلان تمامی دانشگاه های کشور می تواننددر هر دو بخش جشنواره ودر هربخش در دوموضوع شرکت نمایند. زمان ومکان برگزاری جشنواره:اردیبهشت87-دانشگاه آزاد اسلامی واحدمیبد آدرس:میبد-دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد-دبیرخانه جشنواره سراسری(کشوری) شعرونثرادبی آفتاب مهربانی ص پ: 175/89615 تلفکس:03527780961 تلفن دبیرخانه: (260)داخلی5 -03527780161 آدرس اینترنتی:aftab_mehrbany@yahoo.com aftab.mehrbany@gmail.com مرجع اطلاع رسانی: http://aftabmehrbany.blogfa.com آدرس اینترنتی پوستر جشنواره: http://aftabmehrbany.persiangig.ir/image/posterJanshnvareh01.JPG روح الله قلی پور(دبیر علمی -اجرایی جشنواره)

جشنواره شعر آفتاب مهربانی

موضوعات بخش شعر: *شعرآیینی(سیره اهل بیت) *شعرمقاومت و پایداری *نمازونیایش *اتحاد ملی و انسجام اسلامی *آزاد(بامحوریت میبد-دانشگاه ) موضوعات بخش نثرادبی: *نماز *نیایش *انتظارفرج نحوه ارسال آثار: *تمامی شرکت کنندگان باید مشخصات کامل خود را بهمراه آدرس پستی وشماره تماس وپست الکترونیکی ودر صورت داشتن سایت ویا ویلاگ آدرس آن را درزیر آثار ارسال نمایند. *تمامی شرکت کنندگان باید کپی کارت دانشجویی ویا کپی آخرین مدرک تحصیلی دانشگاهی خودراهمراه آثارارسال نمایند. *تمامی آثارباید تایپ شده با نرم افزارwordبافونتzarوسایز14باشدودرسمت چپ سربرگ(بالای اثر)موضوع آثارذکرشود. *مدت جشنواره 2روز بوده که درکناربرگزاری جشنواره کارگاههای شعربا حضور داوران جشنواره واساتیدبزرگ شعربرگزارخواهد شد.

جشنواره شعر آفتاب مهربانی

جوایز جشنواره:دربخش شعر به 20نفر و در بخش نثر ادبی به 6نفرسکه طلا بهمراه تندیس و لوح تقدیرجشنواره اهدا خواهد شد. *دبیرخانه جشنواره از پذیرش آثارتکراری وشرکت داده شده درجشنواره های دیگرویاآثارچاپ شده معذوراست. *دانشجویان و فارغ التحصیلان تمامی دانشگاه های کشور می تواننددر هر دو بخش جشنواره ودر هربخش در دوموضوع شرکت نمایند. زمان ومکان برگزاری جشنواره:اردیبهشت87-دانشگاه آزاد اسلامی واحدمیبد آدرس:میبد-دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد-دبیرخانه جشنواره سراسری(کشوری) شعرونثرادبی آفتاب مهربانی ص پ: 175/89615 تلفکس:03527780961 تلفن دبیرخانه: (260)داخلی5 -03527780161 آدرس اینترنتی:aftab_mehrbany@yahoo.com aftab.mehrbany@gmail.com مرجع اطلاع رسانی: http://aftabmehrbany.blogfa.com آدرس اینترنتی پوستر جشنواره: http://aftabmehrbany.persiangig.ir/image/posterJanshnvareh01.JPG روح الله قلی پور(دبیر علمی -اجرایی جشنواره)

جشنواره شعر آفتاب مهربانی

موضوعات بخش شعر: *شعرآیینی(سیره اهل بیت) *شعرمقاومت و پایداری *نمازونیایش *اتحاد ملی و انسجام اسلامی *آزاد(بامحوریت میبد-دانشگاه ) موضوعات بخش نثرادبی: *نماز *نیایش *انتظارفرج نحوه ارسال آثار: *تمامی شرکت کنندگان باید مشخصات کامل خود را بهمراه آدرس پستی وشماره تماس وپست الکترونیکی ودر صورت داشتن سایت ویا ویلاگ آدرس آن را درزیر آثار ارسال نمایند. *تمامی شرکت کنندگان باید کپی کارت دانشجویی ویا کپی آخرین مدرک تحصیلی دانشگاهی خودراهمراه آثارارسال نمایند. *تمامی آثارباید تایپ شده با نرم افزارwordبافونتzarوسایز14باشدودرسمت چپ سربرگ(بالای اثر)موضوع آثارذکرشود. *مدت جشنواره 2روز بوده که درکناربرگزاری جشنواره کارگاههای شعربا حضور داوران جشنواره واساتیدبزرگ شعربرگزارخواهد شد.

فيض اله پيري

سلام و آرزوی موفقيت. کتاب ته مه لويلان می خواهم.بدرود

آفتاب مهربانی

*دانشجویان و فارغ التحصیلان تمامی دانشگاه های کشوروطلاب حوزه های علمیه می تواننددر هر دو بخش جشنواره ودر هربخش در دوموضوع شرکت نمایند. مهلت ارسال آثار:20/12/1386 زمان ومکان برگزاری جشنواره:اردیبهشت87-دانشگاه آزاد اسلامی واحدمیبد آدرس:میبد-دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد-دبیرخانه جشنواره سراسری(کشوری) شعرونثرادبی آفتاب مهربانی ص پ: 175/89615 تلفکس:03527780961 تلفن دبیرخانه: (260)داخلی5 -03527780161 آدرس اینترنتی:aftab_mehrbany@yahoo.com aftab.mehrbany@gmail.com مرجع اطلاع رسانی: http://aftabmehrbany.blogfa.com آدرس اینترنتی پوستر جشنواره: http://aftabmehrbany.persiangig.ir/image/posterJanshnvareh01.JPG روح الله قلی پور(دبیر علمی -اجرایی جشنواره)

آفتاب مهربانی

فراخوان جشنواره شعر کشوری آفتاب مهربانی لطفااطلاع رسانی کنید.تشکر موضوعات بخش شعر: *شعرآیینی(سیره اهل بیت) *شعرمقاومت و پایداری *نمازونیایش *اتحاد ملی و انسجام اسلامی *آزاد(بامحوریت میبد-دانشگاه ) موضوعات بخش نثرادبی: *نماز *نیایش *انتظارفرج مهلت ارسال آثار:20/12/1386 نحوه ارسال آثار: *تمامی شرکت کنندگان باید مشخصات کامل خود را بهمراه آدرس پستی وشماره تماس وپست الکترونیکی ودر صورت داشتن سایت ویا ویلاگ آدرس آن را درزیر آثار ارسال نمایند. *تمامی شرکت کنندگان باید کپی کارت دانشجویی ویا کپی آخرین مدرک تحصیلی دانشگاهی خودراهمراه آثارارسال نمایند. *تمامی آثارباید تایپ شده با نرم افزارwordبافونتzarوسایز14باشدودرسمت چپ سربرگ(بالای اثر)موضوع آثارذکرشود. *مدت جشنواره 2روز بوده که درکناربرگزاری جشنواره کارگاههای شعربا حضور داوران جشنواره واساتیدبزرگ شعربرگزارخواهد شد. جوایز جشنواره:دربخش شعر به 20نفر و در بخش نثر ادبی به 6نفرسکه طلا بهمراه تندیس و لوح تقدیرجشنواره اهدا خواهد شد. *دبیرخانه جشنواره از پذیرش آثارتکراری وشرکت داده شده درج